Pieniądze

Rozbiór strukturalny

Inną metodą stosowaną w przetwarzaniu będzie tzw. rozbiór strukturalny polegający na ujawnianiu i badaniu elementów poszczególnych operacji finansowych. Dla przykładu wskazać można tu na rozbiór strukturalny operacji z wykorzystaniem akredytywy. Oprócz dokumentów (np. faktur) sprawdzone muszą być warunki akredytywy, takie jak czas i sposób transportu, szczegóły dotyczące towaru eksportowanego, terminy ważności itd. Tego typu metoda pozwala wykazać nielegalność stosowania operacji z wykorzystaniem tego instrumentu finansowego, praktyki oszukańcze, a także pranie pieniędzy.

Istotne przepisy w prawie bankowym

Dla przeciwdziałania praniu pieniędzy w bankach istotne znaczenie ma przepis stanowiący, że z wyjątkiem przypadków objętych przepisami prawa karnego władze nadzoru bankowego, które uzyskały informacje objęte tajemnicą, będą je wykorzystywać tylko do celów weryfikacji warunków zakładania instytucji kredytowych oraz kontrolowania prawidłowości prowadzonej przez nie działalności, monitorowania płynności oraz wypłacalności tych instytucji. Tym samym wskazuje on, że w przypadkach, gdy pracownicy nadzoru bankowego w trakcie czynności służbowych ujawnią okoliczności wskazujące na związek określonej operacji bankowej z przestępstwem (np. praniem pieniędzy), możliwe jest (na podstawie prawa wewnętrznego poszczególnych państw członkowskich) udostępnianie informacji organom ścigania.

Zakończenie rozpoznania

Proces rozpoznania kończyć powinno sporządzenie przez osobę odpowiedzialną za prowadzenie monitoringu wytypowanych transakcji odpowiedniego dokumentu, dającego podstawę do zawiadomienia prokuratury o przestępstwie prania pieniędzy albo do odstąpienia od takiej decyzji. Dokument finalizujący działania w ramach rozpoznania przybierać może formę:

zestawienia kierowanego do komórki rewizyjnej banku, wniosku do zarządu banku o podjęcie decyzji o informacji związanej z podejrzeniami o pranie pieniędzy,

Konstrukcja art. 105 ust. 1 pkt 2 Prawa bankowego

Konstrukcja art. 105 ust. 1 pkt 2 Prawa bankowego (identyczna z wcześniejszym art. 48 ust. 4) wskazuje, że między prokuraturą (sądem) a bankiem mamy do czynienia ze stosunkiem między uprawnionym do żądania informacji w związku z prowadzonym postępowaniem karnym (np. w sprawie prania pieniędzy), a obowiązanym do realizacji żądania. Prokuratura (sąd) występuje więc jako podmiot uprawniony do merytorycznej oceny, czy w konkretnej sytuacji (dotyczącej podejrzanego o pranie pieniędzy) spełnione zostały przesłanki uzasadniające żądanie informacji, a w szczególności oceny:

Kontrowersyjne podejście do tematu

Takie podejście projektodawcy do zagadnienia wzbudza poważne kontrowersje, zarówno wśród podmiotów, które zobligowane będą do działań prewencyjnych w ramach systemu, jak i podmiotów gospodarczych, których potencjalnie dotyczyć mogą te działania. Otóż, w proponowanym ujęciu ustawę postrzegać można jako kolejną regulację skierowaną na zwalczanie tzw. „szarej strefy”. Obok konglomeratu przepisów (m.in. ustawy karnoskarbowej, ustawy o ordynacji podatkowej, ustawy o kontroli skarbowej), które mogą być wykorzystywane do zwalczania drugiego obiegu gospodarczego, proponuje się jeszcze jeden zbiór rozwiązań prawnych. Tymczasem już dotychczasowe regulacje powodują znaczne trudności w koordynowaniu działań różnych podmiotów, w szczególności podlegających ministrowi finansów. Bardziej wskazane jest tworzenie przepisów, które uwzględniać będą specyfikę zwalczania poszczególnych segmentów „szarej strefy” tzn.:

Komendanci wojewódzcy

i rzeczowo prokuratury oraz komendanci wojewódzcy. Spowoduje to, że w jednym centrum skupione będą informacje o określonych transakcjach finansowych oraz o czynnościach wykrywczych, związanych z ustaleniami w zakresie ich powiązań z działalnością przestępczą. Automatycznie więc dochodzić może do konfrontacji bazy danych finansowych z bazą o zdarzeniach przestępczych. W agencji wypracować trzeba będzie jedynie odpowiednie techniki porównywania poszczególnych danych i generowania pożądanych cech. W ewidentny sposób uskuteczni to szeroko pojęte czynności wykrywcze. Obszar porównań w przypadku bazy PAIF będzie znacznie szerszy niż w przypadku baz poszczególnych prokuratur jako odbiorców zawiadomień. Pojedyncza informacja z instytucji finansowej może być analizowana w kontekście szerokiego zbioru danych organów ścigania (podatkowych lub celnych). Dotychczas analiza taka jest praktycznie niemożliwa.