1
1
2
2
3
3
4
4
5
5

Konstrukcja art. 105 ust. 1 pkt 2 Prawa bankowego

Konstrukcja art. 105 ust. 1 pkt 2 Prawa bankowego (identyczna z wcześniejszym art. 48 ust. 4) wskazuje, że między prokuraturą (sądem) a bankiem mamy do czynienia ze stosunkiem między uprawnionym do żądania informacji w związku z prowadzonym postępowaniem karnym (np. w sprawie prania pieniędzy), a obowiązanym do realizacji żądania. Prokuratura (sąd) występuje więc jako podmiot uprawniony do merytorycznej oceny, czy w konkretnej sytuacji (dotyczącej podejrzanego o pranie pieniędzy) spełnione zostały przesłanki uzasadniające żądanie informacji, a w szczególności oceny:

Kontrowersyjne podejście do tematu

Takie podejście projektodawcy do zagadnienia wzbudza poważne kontrowersje, zarówno wśród podmiotów, które zobligowane będą do działań prewencyjnych w ramach systemu, jak i podmiotów gospodarczych, których potencjalnie dotyczyć mogą te działania. Otóż, w proponowanym ujęciu ustawę postrzegać można jako kolejną regulację skierowaną na zwalczanie tzw. „szarej strefy”. Obok konglomeratu przepisów (m.in. ustawy karnoskarbowej, ustawy o ordynacji podatkowej, ustawy o kontroli skarbowej), które mogą być wykorzystywane do zwalczania drugiego obiegu gospodarczego, proponuje się jeszcze jeden zbiór rozwiązań prawnych. Tymczasem już dotychczasowe regulacje powodują znaczne trudności w koordynowaniu działań różnych podmiotów, w szczególności podlegających ministrowi finansów. Bardziej wskazane jest tworzenie przepisów, które uwzględniać będą specyfikę zwalczania poszczególnych segmentów „szarej strefy” tzn.:

Komendanci wojewódzcy

i rzeczowo prokuratury oraz komendanci wojewódzcy. Spowoduje to, że w jednym centrum skupione będą informacje o określonych transakcjach finansowych oraz o czynnościach wykrywczych, związanych z ustaleniami w zakresie ich powiązań z działalnością przestępczą. Automatycznie więc dochodzić może do konfrontacji bazy danych finansowych z bazą o zdarzeniach przestępczych. W agencji wypracować trzeba będzie jedynie odpowiednie techniki porównywania poszczególnych danych i generowania pożądanych cech. W ewidentny sposób uskuteczni to szeroko pojęte czynności wykrywcze. Obszar porównań w przypadku bazy PAIF będzie znacznie szerszy niż w przypadku baz poszczególnych prokuratur jako odbiorców zawiadomień. Pojedyncza informacja z instytucji finansowej może być analizowana w kontekście szerokiego zbioru danych organów ścigania (podatkowych lub celnych). Dotychczas analiza taka jest praktycznie niemożliwa.

Jakie dokumenty sąpotrzebne

Dokumenty te kierowane są do dyrektorów banku, którzy samodzielnie bądź po zasięgnięciu opinii radcy prawnego (grupy doradczej) podejmują decyzję o dokonaniu zawiadomienia prokuratury o przestępstwie prania pieniędzy albo zaniechaniu dokonania lego zawiadomienia.

Odpowiednie dokumenty wykorzystywane w rozpoznaniu zagrożeń działalności bankowej praniem pieniędzy powinny być przechowywane przez co najmniej 5 lat licząc od pierwszego dnia roku następującego po roku, w którym sporządzono dokument końcowy z czynności rozpoznania. W razie wszczęcia postępowania karnego o pranie pieniędzy przechowywane przez bank dokumenty z rozpoznania mogą być wykorzystywane w trakcie procesu. Prokurator może zażądać dostępu do nich. Stanowić wtedy będą ważne środki dowodowe. Poza tym mogą być one wykorzystywane przez prokuratora przed wszczęciem postępowania karnego w toku czynności sprawdzających na podstawie art. 307 k.p.k. W każdym przypadku informacje z rozpoznania bankowego mogą być jednak zastosowane do:

Kraje tranzytowe

kraje tranzytowe dla przemytu narkotyków, np. Turcja, Bułgaria, Bośnia, Jugosławia, Egipt. Symptomy rodzajowe związane albo z wysokością wskaźników określających działalność finansową banków, albo ze zmianami jakościowymi wynikającymi z przestrzegania obowiązków finansowoprawnych:

-1. Znaczny wzrost wielkości wkładów awista w banku, szczególnie w walutach obcych. 2. Nagły i znaczny wzrost liczby transakcji gotówkowych w niektórych oddziałach banku.

Projekt ustawy

W stosunku do dotychczasowych rozwiązań ustawowych w zakresie przeciwdziałania praniu pieniędzy wskazać można na kilka istotnych zmian, jakie zawiera projekt ustawy.

Przede wszystkim rozszerza on katalog podmiotów zobowiązanych do podejmowania działań związanych z zapobieganiem procederowi. Proponuje się, by do przeciwdziałania legalizacji przestępczych dochodów zobligowane były obok banków i biur maklerskich także: giełdy, spółki ubezpieczeniowe, fundusze inwestycyjne (powiernicze), biura notarialne oraz podmioty gospodarcze prowadzące działalność polegającą na kupnie i sprzedaży wartości dewizowych oraz na pośrednictwie w kupnie i sprzedaży tych wartości. Kształt katalogu podmiotów zobowiązanych do przeciwdziałania praniu pieniędzy uznać można za optymalny. Propozycje jego rozszerzenia są nietrafne. Doświadczenia zachodnioeuropejskie