1
1
2
2
3
3
4
4
5
5

Rozpoznawanie transakcji podejrzanych

Latem 1994 roku w wielu przedsiębiorstwach na terenie całej Polski pojawili się tajemniczy wysłannicy bliżej nieokreślonej fundacji zagranicznej, legitymujący się paszportami panamskimi (najłatwiejszymi do podrobienia). Zainteresowani byli wykupieniem możliwie dużej liczby polskich firm znajdujących się na progu bankructwa. Z ich punktu widzenia, sytuacja była tym lepsza, im bardziej podmiot gospodarczy był zadłużony. Przedsiębiorstwa typowali na podstawie następujących kryteriów:

Dostęp do informacji bankowych

Tajemnica bankowa nie ma charakteru bezwzględnego. Prawo bankowe zakreśla jej, wskazane wcześniej, granice przedmiotowe i podmiotowe. Granice podmiotowe tajemnicy bankowej zakreśla z jednej strony wola jej beneficjenta, który może zezwolić bankowi na udzielenie informacji, np. o obrotach na swoim rachunku wskazanym przez siebie osobom, oraz z drugiej strony sama ustawa Prawo bankowe.

Przetwarzanie informacji

Przetwarzanie informacji powinno odbywać się w sposób systematyczny. W zakresie dotyczącym rejestrów operacji gotówkowych można korzystniejsze są terminy krótkie, np. po zakończeniu dnia operacyjnego natomiast w wypadku szerszego zakresu informacji (np. dowody księgowe, inne rodzaje ewidencji, kartoteki klientów) terminy dłuższe, np. po zakończeniu tygodnia lub miesiąca (przetwarzanie całościowe). Rytmiczność przetwarzania zależna jest od obciążenia zadaniami pracownika odpowiedzialnego za rozpoznanie, a także od ilości napływających informacji bądź pojawiania się zagrożeń zjawiskami niepożądanymi w praktyce bankowej.

Co ma zawierać zawiadomienie do banku?

Obecnie art. 106 ust. 2 Prawa bankowego jednoznacznie nie określa, jakie informacje zawierać ma zawiadomienie o praniu pieniędzy. Dopiero art. 106 ust. 3 pkt 1 rozstrzyga, że po otrzymaniu zawiadomienia od banku prokuratura może żądać informacji o obrotach i stanach rachunków bankowych klienta, którego dotyczyło zawiadomienie, także w toku czynności podejmowanych na podstawie art. 307 ustawy z 6 czerwca 1997 Kodeksu postępowania karnego. Tym samym ustawodawca przyjął formułę, według której bank ujawnia z własnej inicjatywy informacje dotyczące faktów wskazujących na pranie pieniędzy, nie obejmujących jednak danych dotyczących obrotów i stanów rachunków bankowych. Dopiero na ich podstawie właściwy organ powołany ustawowo do zwalczania procederu, występuje do banku z żądaniem udzielenia informacji przydatnych do prowadzenia działań procesowych. Formuła ta jest bardziej liberalna niż interpretacja art. 100 ust. 5 pkt

Dyrektywa z 29 czerwca 1995

Dyrektywa z 29 czerwca 1995 w sprawie umocnienia nadzoru ostrożnościo wego, nowelizująca dyrektywy w sprawie instytucji kredytowych, ubezpieczeń majątkowych, ubezpieczeń na życie, firm inwestycyjnych, instytucji wspólnego inwestowania

Dyrektywa ta nowelizując Pierwszą Dyrektywę Bankową wprowadza takie postanowienia, które mogą mieć znaczenie dla przeciwdziałania praniu pieniędzy. Dotyczą one w szczególnos’ci:

Potrzeba systemów komputerowych

W zależności od potrzeb i szukanych informacji, system komputerowy pozwala na zastosowanie zarówno jednego lub kilku, jak i wszystkich wymienionych kryteriów.

Przetwarzanie danych wymaga łączenia podejścia stricte rachunkowobankowe go oraz analitycznego. Związane powinno być także ze znajomością organizacji procederu prania pieniędzy i wykorzystywanych do tego celu czynności bankowych. Odpowiedzialny za rozpoznanie pracownik bankowy, wykorzystując zgromadzone informacje i stosując odpowiednie metody, dąży do ustalenia, które spośród transakcji mają charakter nietypowy lub niejasny. W toku jego działań wypracowywane są hipotezy świadczące o nadużywaniu działalności bankowej do prania pieniędzy. Konsekwencją ich przyjęcia lub odrzucenia jest konstruowanie wniosków co do dalszych przedsięwzięć w ramach rozpoznania. Wszystkie informacje dotyczące wyników przetwarzania opracowywane są przez jedną z osób wcześniej wskazanych, np. koordynatora ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy w notatce zbiorczej.