1
1
2
2
3
3
4
4
5
5

Narodowy Bank Polski nie może zastępować organów ścigania

Narodowy Bank Polski nie może zastępować organów ścigania (nie jest policją finansową) i nie jest uprawniony do gromadzenia informacji w celu wykorzystywania ich do zwalczania procederu. Działalność NBP w tym zakresie ma na celu wskazywanie zainteresowanym (nadzorowanym) bankom okoliczności mogących mieć związek z wykorzystywaniem ich działalności do legalizacji dochodów pochodzących z przestępstwa. NBP udostępnia bankom także takie informacje, które mogą wykluczyć możliwość zawarcia umowy z podmiotami zaangażowanymi w proceder. W związku z tym istotne znaczenie mają stanowiska Generalnego Inspektoratu Nadzoru Bankowego NBP dotyczące:11 poszczególnych przejawów zagrożeń związanych z wykorzystywaniem różnych operacji do celów prania pieniędzy,

Analizowanie wybranych transakcji

-1. Dyrektor oddziału banku wyznacza imiennie pracowników odpowiedzialnych za koordynowanie przeciwdziałania praniu pieniędzy. 2. Koordynatorzy ds. przeciwdziałania praniu pieniędzy powinni przestrzegać przepisów dotyczących pism poufnych.

a. Na koniec każdego dnia operacyjnego odpowiedzialny pracownik zobowiązany jest dokonać analizy i wstępnej oceny materiału zawartego we wszystkich rejestrach, notatkach otrzymywanych od pracowników bezpośredniej obsługi

Jak są analizowane operacje?

w przypadku, gdy analizowane operacje nie zostały przez pracownika oznaczone jako niejasne i nie budzą wątpliwos’ci osoby odpowiedzialnej powinna ona umieścić na końcu wykazu operacji zarejestrowanych w danym dniu adnotację o treści: „Nie stwierdzam operacji niejasnych i nietypowych”, opatrując ją datą i swoim podpisem

w przypadku, gdy w wyniku analizy rejestru operacji gotówkowych niektóre operacje zostaną uznane przez osobę odpowiedzialną za niejasne lub nietypowe na podstawie posiadanych wcześniej informacji, jest ona zobowiązana do wypełnienia rubryki „symptomy wskazujące na niejasny charakter operacji” oraz do umieszczenia na końcu wykazu operacji zarejestrowanych w danym dniu adnotacji o treści: „W wyniku analizy pozycje nr… wzbudziły wątpliwości i zostały oznaczone jako niejasne (nietypowe)”, opatrując ją datą i swoim podpisem.

Analiza żądania

Bank może jedynie poddać przedmiotowe żądanie analizie formalnej polegającej na określeniu, czy żądającym jest podmiot uprawniony, oraz sprawdzeniu wskazania przesłanek zgodnie z ustawą. Bank zatem nie jest informowany o żadnych elementach charakteryzujących materiał dowodowy oraz osobę podejrzaną o pranie pieniędzy, a tym bardziej nie jest zaznajamiany z aktami prowadzonego postępowania karnego nie jest uprawniony do żądania wglądu do akt, a podmiot prowadzący postępowanie karne nie jest zobowiązany do udzielenia bankowi informacji dotyczących tych akt. Sytuacja ta z jednej strony jest korzystna dla banku, ponieważ nie może być on w takich okolicznościach traktowany jako podmiot aktywnie biorący udział w prowadzeniu postępowania karnego, z drugiej jednak strony

Skutki prawne

Skutki prawne w obu kategoriach stosunków między organami ścigania i bankami są różne. W stosunkach związanych z zawiadomieniem organów ścigania przez banki mogą to być:

wszczęcie postępowania karnego, odmowa wszczęcia postępowania karnego, podjęcie czynności sprawdzających poprzedzających wszczęcie lub odmowę wszczęcia postępowania karnego.

W stosunkach związanych z żądaniem pomocy, inicjowanymi przez organy ścigania, skutki mogą mieć postać: przekazania informacji w pełnym zakresie zgodnie z ustawowo określonym trybem,

Zakończenie

W Polsce po 1990 roku pojawiły się zagrożenia przestępczością zorganizowaną adekwatne do występujących w Europie Zachodniej. Niektóre z nich, w tym pranie pieniędzy, powodowały skutki negatywne dla systemu finansowego z uwagi na brak regulacji prawnych i rozwiązań organizacyjnotechnicznych. W związku z tym powstała pilna potrzeba stworzenia norm ostrożnościowych dla banków. Zbiegła się ona w czasie z drugą fazą budowy systemu zwalczania prania pieniędzy w państwach Europy Zachodniej, związaną z recypowaniem Dyrektywy Rady Wspólnot Europejskich z 10 czerwca 1991 w sprawie przeciwdziałania wykorzystywaniu systemu finansowego do celów prania pieniędzy. Przy dużym zaangażowaniu polskiego ustawodawcy i banku centralnego powstały w 1992 r. regulacje na gruncie prawa finansowego, które określić można jako pierwsze elementy prawnego systemu zwalczania procederu w Polsce. Spełniać miały one funkcje pomocnicze w stosunku do przepisów karnych. Niestety nie dokonano jednocześnie penalizacji procederu (efekt pierwszej fazy budowy systemu zwalczania prania pieniędzy w Europie Zachodniej). Stąd, do momentu stosownych uzupełnień na gruncie prawa karnego niemożliwe było stworzenie systemu adekwatnego do przyjętych w Europie Zachodniej. Lukę tę ustawodawca wypełnił dopiero w końcu 1994 roku.